कमर-कूल्हे गुणोत्तर कॅल्क्युलेटर
WHR आणि आरोग्य धोका श्रेणी जाणून घ्या.
📐 WHO thresholds — Men: <0.90 low, 0.90–0.99 moderate, ≥1.0 high · Women: <0.80 low, 0.80–0.84 moderate, ≥0.85 high
वेस्ट-टू-हिप रेशो (WHR) हा हृदयविकाराचा धोका आणि मेटाबॉलिक सिंड्रोम ओळखण्यासाठी सर्वोत्तम निर्देशकांपैकी एक आहे — फक्त BMI पेक्षाही अधिक अचूक. हा रेशो शरीरातील फॅटच्या वितरणाचे मोजमाप करतो: ऍपल-शेप बॉडी (पोटाभोवती जमा झालेला फॅट) असणाऱ्यांना पेअर-शेप बॉडी (हिप्स आणि थाईजभोवती जमा झालेला फॅट) असणाऱ्यांच्या तुलनेत आरोग्याचा धोका खूप जास्त असतो. व्हिसरल फॅट — म्हणजे पोटाच्या भागातील अंतर्गत अवयवांभोवती असणारा फॅट — हा सबक्युटेनियस फॅटपेक्षा अधिक मेटाबॉलिकली सक्रिय आणि इन्फ्लेमेशन वाढवणारा असतो.
📋 हे कॅल्क्युलेटर कसे वापरावे
तुमच्या कमरेचा सर्वात अरुंद भाग (साधारणपणे बेंबीच्या थोडं वर) आणि हिप्सचा सर्वात रुंद भाग (नितंबांच्या आजूबाजूने) मोजा. दोन्ही मापे cm मध्ये टाका. कॅल्क्युलेटर तुमचा WHR दाखवेल आणि तुमचा धोका वर्गीकृत करेल: कमी, मध्यम, जास्त किंवा अतिजास्त. WHO चे थ्रेशोल्ड्स: महिलांसाठी — कमी धोका <0.80, जास्त धोका >0.85; पुरुषांसाठी — कमी धोका <0.90, जास्त धोका >1.0. या थ्रेशोल्ड्सपेक्षा जास्त WHR असल्यास हृदयविकाराचा झटका, स्ट्रोक आणि टाइप 2 डायबिटीजचा धोका लक्षणीयरीत्या वाढतो.
💡 महत्त्वाची माहिती
WHR विरुद्ध BMI: अभ्यासांनुसार WHR हृदयविकारामुळे होणाऱ्या मृत्यूचा अंदाज BMI पेक्षा अधिक चांगल्या पद्धतीने देतो, विशेषतः वयस्क व्यक्तींमध्ये आणि आशियाई लोकसंख्येमध्ये जिथे "नॉर्मल वेट ओबेसिटी" (सामान्य BMI पण पोटावर जास्त फॅट) ही स्थिती सामान्यपणे आढळते. भारतात, सामान्य BMI असलेल्या सुमारे 30–40% प्रौढांमध्ये पोटावरील फॅटमुळे निर्माण झालेल्या मेटाबॉलिक असामान्यता आढळतात. व्हिसरल ऍडिपोज टिश्यू (VAT) इन्फ्लेमेटरी सायटोकाइन्स (IL-6, TNF-α), ऍडिपोकाइन्स आणि फ्री फॅटी ऍसिड्स स्रवते, ज्यामुळे थेट इन्सुलिन रेझिस्टन्स निर्माण होतो. पोटावरील फॅट कमी करण्यासाठी: एरोबिक व्यायाम (विशेषतः HIIT) व्हिसरल फॅट निवडकपणे कमी करतो; कॅलोरी नियंत्रण; झोप सुधारणे (झोपेच्या कमतरतेमुळे कॉर्टिसोल वाढतो, जो पोटावरील फॅट साठवण्यास कारणीभूत ठरतो); तसेच तणाव व्यवस्थापन.